Việt Nam tiên phong xây dựng mạng 6G kết hợp AI: Những bước tiến và kỳ vọng tương lai

Trần Minh Phương Anh

16 tháng 4, 2026

Việt Nam tiên phong xây dựng mạng 6G kết hợp AI: Những bước tiến và kỳ vọng tương lai

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử khi trở thành một trong những quốc gia tiên phong tham gia liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu tại MWC Barcelona 2026, cùng các tên tuổi lớn như Google, Meta, Microsoft và Samsung. Ba đại diện Việt Nam gồm FPT, Viettel và VNG đã chính thức gia nhập liên minh này, đánh dấu bước ngoặt trong vị thế công nghệ của quốc gia trên bản đồ thế giới.

Khái niệm AI-native và vai trò nền tảng của 6G

AI-native là khái niệm mà trí tuệ nhân tạo trở thành yếu tố cốt lõi, được tích hợp sâu vào từng lớp của hạ tầng kỹ thuật và vận hành thiết bị, thay vì chỉ là một ứng dụng bổ trợ chạy trên nền tảng mạng. Điều này khác biệt hoàn toàn so với mô hình hiện tại, nơi AI chủ yếu hoạt động như các ứng dụng trên nền tảng 5G. Hệ sinh thái AI-native cho phép hàng tỷ thiết bị như điện thoại, laptop, xe hơi và thiết bị IoT có khả năng hiểu, phân tích và phản hồi dữ liệu theo thời gian thực với độ trễ cực thấp.

Mạng lưới 6G AI-native kết nối hàng tỷ thiết bị thông minh

Mạng lưới 6G AI-native kết nối hàng tỷ thiết bị thông minh

6G được thiết kế như một nền tảng AI-native, hợp nhất ba trụ cột công nghệ chính: kết nối băng thông rộng, cảm biến diện rộng với khả năng thu thập dữ liệu từ hàng triệu điểm, và năng lực tính toán hiệu năng cao cho phép xử lý AI ở cấp độ mạng. Thiết kế này giải quyết những giới hạn của 5G hiện tại khi phải gánh hàng tỷ thiết bị chạy AI và liên tục trao đổi dữ liệu. Theo các chuyên gia viễn thông, 5G chỉ có thể hỗ trợ khoảng 1 triệu thiết bị/km² với độ trễ khoảng 5-10ms, trong khi 6G hướng tới mục tiêu 10 triệu thiết bị/km² với độ trễ dưới 1ms.

Việc triển khai 6G mang lại lợi thế chiến lược về định hình hệ sinh thái công nghệ. Quốc gia nào tiên phong thương mại hóa 6G sẽ không chỉ cải thiện kết nối mạng mà còn nắm quyền kiểm soát các tiêu chuẩn kỹ thuật, đặc biệt là trong các ứng dụng AI thời gian thực như xe tự lái, phẫu thuật từ xa và thành phố thông minh. Doanh nghiệp viễn thông Việt Nam cần bắt đầu chuẩn bị hạ tầng và nguồn lực từ bây giờ để không bỏ lỡ giai đoạn chuyển giao từ 5G sang 6G dự kiến diễn ra mạnh mẽ sau năm 2026.

Việt Nam tham gia liên minh 6G toàn cầu

Tại hội nghị MWC Barcelona 2026, Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu đã được thành lập với sự tham gia của các tập đoàn công nghệ và viễn thông hàng đầu thế giới. Việt Nam vinh dự có ba đại diện tham gia là FPT, Viettel và VNG, thể hiện sự công nhận của cộng đồng quốc tế đối với năng lực công nghệ của quốc gia. Sự kiện này không chỉ là bước ngoặt về mặt danh tiếng mà còn mở ra cơ hội tiếp cận trực tiếp các tiêu chuẩn kỹ thuật, công nghệ lõi và lộ trình phát triển 6G từ sớm.

Qualcomm, một trong những đối tác chiến lược quan trọng trong liên minh, đã mở rộng sự hiện diện tại Việt Nam thông qua việc tăng cường đội ngũ lãnh đạo cấp cao và triển khai các sáng kiến công nghệ toàn diện. Hợp tác giữa Qualcomm và các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thiết bị mà còn bao gồm đồng phát triển công nghệ, nghiên cứu và thương mại hóa. Tại MWC 2026, Qualcomm đã giới thiệu nền tảng AI200 dưới dạng rack-scale, cho phép triển khai AI với hiệu suất và độ tin cậy cao hơn nhiều so với mô hình máy chủ riêng lẻ truyền thống.

Lợi thế khi tham gia liên minh toàn cầu là Việt Nam có thể tham gia trực tiếp vào quá trình định hình các tiêu chuẩn 6G thay vì chỉ áp dụng tiêu chuẩn đã có sẵn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các chuẩn viễn thông thế hệ mới thường được quyết định bởi các tổ chức chuẩn hóa quốc tế với sự đóng góp chính từ các quốc gia tiên phong. Doanh nghiệp công nghệ Việt Nam nên chủ động tham gia các nhóm công tác kỹ thuật, đóng góp tài năng và kinh nghiệm thực tế để có tiếng nói trong việc xây dựng tiêu chuẩn, tránh tình trạng bị động như các thế hệ mạng trước đây.

Đào tạo nhân lực và khả năng triển khai thực tế

Một trong những lợi thế cạnh tranh lớn nhất của Việt Nam trong cuộc đua 6G là nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao. Ông Thiều Phương Nam, Tổng Giám đốc Qualcomm tại Việt Nam, Lào và Campuchia, nhận định Việt Nam có đội ngũ kỹ sư hùng hậu, được đào tạo chuyên sâu và có khả năng thích ứng nhanh chóng với các công nghệ tiên tiến. So với các quốc gia trong khu vực, Việt Nam có lợi thế về số lượng kỹ sư công nghệ thông tin và viễn thông với chi phí lao động hợp lý, tạo nên sự cân bằng giữa chất lượng và hiệu quả đầu tư.

Doanh nhân công nghệ Việt Nam đang thảo luận về triển khai AI-native trong không gian làm việc hiện đại

Khả năng triển khai thực tế là điểm mạnh khác được ông ST Liew, Phó Chủ tịch Qualcomm, nhấn mạnh. "Việt Nam không chỉ mạnh về nghiên cứu, phát triển và sáng tạo, mà các doanh nghiệp còn đưa ra những giải pháp mang tính ứng dụng cao," ông Liew chia sẻ. Khác với một số quốc gia tập trung quá nhiều vào nghiên cứu hàn lâm mà thiếu khả năng thương mại hóa, các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có kinh nghiệm thực tế trong việc đưa sản phẩm và giải pháp ra thị trường nhanh chóng. Điều này thể hiện rõ qua cách các công ty như Viettel đã triển khai mạng 5G nhanh chóng và xây dựng hạ tầng viễn thông toàn diện.

Tuy nhiên, thách thức về nhân lực chất lượng cao cho 6G và AI vẫn tồn tại. Việt Nam cần đào tạo thêm khoảng 50.000 kỹ sư chuyên về AI và viễn thông trong 5 năm tới để đáp ứng nhu cầu triển khai 6G. Các chương trình đào tạo hiện tại cần được điều chỉnh, bổ sung các kỹ năng mới về xử lý tín hiệu RF, AI ở cấp độ mạng edge, và quản lý hạ tầng ảo hóa. Doanh nghiệp nên xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với các trường đại học kỹ thuật, tham gia vào chương trình giảng dạy và cung cấp cơ hội thực tập để sinh viên tiếp cận với công nghệ thực tế ngay từ sớm.

Lộ trình thử nghiệm và thương mại hóa 6G

Qualcomm đang hợp tác cùng Viettel để phát triển và thương mại hóa thiết bị 5G Open RAN trên quy mô toàn cầu, đây là bước nền tảng quan trọng cho việc triển khai 6G trong tương lai. Hai tập đoàn này dự kiến thử nghiệm 6G vào năm 2028 và bắt đầu thương mại hóa công nghệ này từ năm 2029, lộ trình tương đồng với các quốc gia tiên phong về 6G như Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc. Hợp tác này không chỉ giới hạn ở việc cung cấp thiết bị mà bao gồm toàn bộ chuỗi giá trị từ nghiên cứu và phát triển, thử nghiệm, đến triển khai thương mại.

Trạm phát sóng 6G thế hệ mới với khả năng hỗ trợ AI-native

Trạm phát sóng 6G thế hệ mới với khả năng hỗ trợ AI-native

Việc triển khai Open RAN trước khi tiến lên 6G là chiến lược hợp lý. Open RAN cho phép tách rời phần cứng và phần mềm của trạm phát sóng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc nâng cấp lên 6G mà không cần thay thế hoàn toàn hạ tầng hiện tại. Điều này giúp giảm chi phí đầu tư xuống khoảng 30-40% so với mô hình truyền thống. Viettel với kinh nghiệm triển khai hạ tầng 5G và mạng lưới viễn thông toàn diện có vị thế tốt để trở thành nhà mạng đầu tiên thương mại hóa 6G tại Việt Nam, dự kiến với mức giá dịch vụ ban đầu cao khoảng 20-30% so với 5G.

Các nhà mạng khác như VNPT, Mobifone và Vietnamobile cũng cần bắt đầu chuẩn bị cho lộ trình 6G từ bây giờ. Chi phí đầu tư cho hạ tầng 6G được dự báo khoảng 15-20 tỷ USD cho toàn thị trường Việt Nam trong giai đoạn 2028-2035, mức đầu tư đáng kể nhưng cần thiết để duy trì năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp nên cân nhắc mô hình đầu tư hợp vốn công tư (PPP) và tận dụng các quỹ phát triển hạ tầng để giảm gánh nặng tài chính, đặc biệt trong giai đoạn đầu khi doanh thu từ 6G chưa ổn định.

Hệ sinh thái physical AI và các ứng dụng tiềm năng

Việt Nam đang được định vị là một trung tâm phát triển physical AI mới nổi, bao gồm các thiết bị AI vật lý tích hợp trực tiếp trí tuệ nhân tạo vào phần cứng. Ông Thiều Phương Nam nhận định Việt Nam có lợi thế trong việc phát triển các thiết bị AI vật lý và sản phẩm AI-native "Make in Vietnam", bao gồm thiết bị đầu cuối băng rộng (CPE), AI Box, máy tính AI và camera AI. Những thiết bị này không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn có tiềm năng xuất khẩu sang các quốc gia trong khu vực và toàn cầu.

Qualcomm đã ký kết biên bản ghi nhớ (MOU) với Viettel tại MWC 2026 nhằm đồng phát triển chiếc điện thoại tích hợp công nghệ AI đầu tiên tại Việt Nam. Chiếc điện thoại này dự kiến sẽ được trang bị chip NPU chuyên dụng cho AI, cho phép xử lý các tác vụ AI ngay tại thiết bị mà không cần gửi dữ liệu lên đám mây, giúp tăng tốc độ xử lý và bảo vệ quyền riêng tư. Các tính năng AI chính dự kiến bao gồm phiên dịch thời gian thực, tăng cường nhiếp ảnh bằng AI, và trợ lý ảo hiểu ngữ cảnh tiếng Việt tốt hơn. Đây là cơ hội để các nhà sản xuất điện thoại Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu thay vì chỉ lắp ráp.

Trong lĩnh vực robot, Qualcomm đang hợp tác với VinMotion, Viettel, VinRobotics và VinDynamics để phát triển robot phục vụ nhà máy thông minh và logistics. Robot AI có khả năng giảm chi phí vận hành 20-30% và tăng năng suất 15-25% trong các nhà máy sản xuất. Ứng dụng thực tế bao gồm robot tự vận chuyển trong nhà kho, robot lắp ráp linh hoạt, và robot giám sát an toàn. Các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam nên bắt đầu đánh giá tiềm năng tích hợp robot AI vào quy trình sản xuất để tăng năng suất cạnh tranh, đặc biệt trong các ngành như điện tử, dệt may và chế biến thực phẩm.

Chuẩn bị hạ tầng đón nhận kỷ nguyên 6G

Việc chuẩn bị hạ tầng đón nhận 6G cần được thực hiện từ ngay bây giờ, bắt đầu với việc đánh giá hiện trạng hạ tầng mạng hiện tại và khả năng nâng cấp lên 6G trong 2-3 năm tới. Các trạm phát sóng 5G hiện tại có thể được nâng cấp lên 6G thông qua việc thay thế thiết bị phát sóng và phần mềm quản lý, nhưng cần đảm bảo hạ tầng truyền dẫn, điện và không gian lắp đặt đáp ứng yêu cầu của 6G. Chi phí nâng cấp từ 5G lên 6G cho một trạm phát sóng dao động từ 200-300 triệu đồng, tùy thuộc vào nhà mạng và vị trí địa lý.

Trung tâm dữ liệu hỗ trợ hạ tầng 6G và AI-native

Trung tâm dữ liệu hỗ trợ hạ tầng 6G và AI-native

Trung tâm dữ liệu là thành phần quan trọng khác cần được chuẩn bị. 6G với khả năng hỗ trợ AI-native sẽ tạo ra lượng dữ liệu khổng lồ cần được xử lý và lưu trữ. Các trung tâm dữ liệu hiện tại cần được mở rộng và nâng cấp về công suất lưu trữ, tốc độ xử lý và khả năng kết nối. Đầu tư vào trung tâm dữ liệu cho 6G ước tính chiếm khoảng 30-35% tổng chi phí đầu tư hạ tầng, tương đương 5-7 tỷ USD cho toàn thị trường Việt Nam. Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung tâm dữ liệu nên bắt đầu đầu tư vào các công nghệ mới như xử lý bằng GPU, lưu trữ định hướng đối tượng và mạng định nghĩa phần mềm (SDN).

Về khung pháp lý, Việt Nam đang xây dựng dự thảo thương mại hóa dữ liệu, đây là bước tiến quan trọng để tạo ra khung khổ pháp lý cho việc phát triển và thương mại hóa AI và 6G. Tuy nhiên, cần cân bằng giữa việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo vệ quyền riêng tư, an ninh mạng. Chi phí tuân thủ các quy định về bảo mật dữ liệu cho hạ tầng 6G dự kiến chiếm khoảng 8-12% tổng ngân sách đầu tư. Doanh nghiệp cần chủ động xây dựng quy trình quản lý dữ liệu, bảo mật và quyền riêng tư từ bây giờ để tránh các chi phí tuân thủ cao hơn trong tương lai khi các quy định chặt chẽ hơn được áp dụng.

Câu hỏi thường gặp

Khi nào mạng 6G sẽ được thương mại hóa tại Việt Nam?

Mạng 6G dự kiến được thử nghiệm vào năm 2028 và bắt đầu thương mại hóa từ năm 2029, tương đồng với lộ trình của các quốc gia tiên phong về 6G trên thế giới.

AI-native khác gì so với AI truyền thống trên mạng di động?

AI-native tích hợp trí tuệ nhân tạo vào từng lớp của hạ tầng kỹ thuật và vận hành thiết bị, cho phép xử lý AI ở cấp độ mạng với độ trễ cực thấp, thay vì chỉ chạy như ứng dụng trên nền tảng mạng như mô hình hiện tại.

Việt Nam có lợi thế gì trong cuộc đua 6G?

Việt Nam có lợi thế về nguồn nhân lực kỹ sư chất lượng cao, khả năng triển khai thực tế mạnh, và sự tham gia của ba doanh nghiệp FPT, Viettel, VNG trong liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu.

Chi phí đầu tư cho hạ tầng 6G tại Việt Nam là bao nhiêu?

Chi phí đầu tư cho hạ tầng 6G dự báo khoảng 15-20 tỷ USD cho toàn thị trường Việt Nam trong giai đoạn 2028-2035, cao gấp đôi so với chi phí triển khai 5G.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì cho kỷ nguyên 6G?

Doanh nghiệp cần đánh giá hiện trạng hạ tầng mạng, đầu tư vào trung tâm dữ liệu và công nghệ xử lý AI, đào tạo nhân lực chuyên môn, và xây dựng quy trình quản lý dữ liệu, bảo mật từ ngay bây giờ.